Tradycje wielkanocne, od kulinarnej strony życia, to te związane ze świątecznymi posiłkami. Żurek, jajka, tarty chrzan, baby i mazurki, według polskiej tradycji  kulinarnej, są niezbędne na wielkanocnym stole. Choć każdy region Polski, a nawet każda rodzina kultywuje swoje własne tradycje kulinarne, to jednak widać wyraźnie wspólną część właściwą kuchni polskiej. Właśnie żur, jajka i tarty chrzan, a także słodkie mazurki i babki to bardzo charakterystyczne elementy wielkanocnych zwyczajów.tradycje wielkanocne

            Żurek to bardzo stara potrawa, przyrządzana na wywarze mięsnym i zagęszczana kiszonym zakwasem z mąki żytniej. Na uroczystym wielkanocnym śniadaniu podawana zazwyczaj z jajkiem ze święconki, białą kiełbasą i tartym chrzanem.

Czy żur to barszcz biały?

W tym temacie trwają od lat polemiki. Niektórzy używają nazw „żurek” i „barszcz biały” zamiennie, inni twierdzą, że żur to potrawa postna gotowana na wodzie i podawana z jajkiem, a barszcz biały – na wywarze mięsnym. Jeszcze inne źródła podają, ze rozróżnienie polega na tym, z jakiej mąki tworzy się zakwas – tradycyjny żur to zakwas z razowej mąki żytniej, a barszcz biały – z mąki razowej pszennej lub owsianej.

I choć różne są też dodatki i sposoby podawania: z jajkiem, białą kiełbasą, śmietaną, tartym chrzanem, to jest to, obok jajek, najczęściej pojawiający się element tradycji wielkanocnych.

Jajko – symbol nowego życia  jajka wielkanocne tradycje

Obok baranka to główny symbol tradycji wielkanocnych. Symbolizuje nowe życie, odrodzenie, którego dokonał Zmartwychwstały, zwycięstwo życia nad śmiercią. Barwienie i zdobienie gotowanych jaj także ma swoją symbolikę. Kolory używane do zdobienia, techniki zdobień pisanek to temat na calą opowieść – tak bogata to tradycja. Podczas wielkanocnego śniadania poświęcone jajko dzielimy na tyle części, ile jest osób w rodzinie, a następnie wszyscy składają sobie życzenia.

Chrzan – symbol zdrowia i siły

Kolejny symbol Wielkiej Nocy to tarty chrzan, który w święconce symbolizuje siłę i zdrowie. Staropolski zwyczaj głosił, by zjeść chrzan na czczo, po to, aby potem już móc objadać się bez żadnych limitów. Nawet niewielka ilość chrzanu pobudza wydzielanie soków trawiennych, co przydaje się przy często występujących świątecznych niestrawnościach. Dlatego najczęściej podawany jest jako dodatek do potraw ciężkostrawnych i tłustych, jak wędliny, pieczone mięsa, jajka. Korzeń chrzanu to także cenne źródło błonnika, witaminy A, witaminy C i witamin z grupy B.

Sól – symbol oczyszczenia

Oznacza dostatek, gościnność, ponieważ dawniej była to droga przyprawa, która chroniła przed zepsuciem. Wierzono, że posiada moc odstraszania zła. To także symbol oczyszczenia i smaku.

Mięso i wędliny – symbol dostatku

Z wędlin na wielkanocnym stole najczęściej spotykamy białą kiełbasa i pasztety z różnych rodzajów mięs.

Ciasto – symbol doskonałości i świętowania  wielkanocne babeczki

Słodkie ciasta, najczęściej jako kawałek babki, także wkłada się do koszyczka ze święconką. Symbolizują one świętowanie, radość ze zwycięstwa Chrystusa nad śmiercią, a także umiejętności i doskonałość. Na Wielkanoc pieczone są baby, mazurki, serniki i kołocze.  

            Myślę, że warto spojrzeć na nasz własny świąteczny stół właśnie w ten sposób. Zobacz swój własny udział w przekazywaniu tradycji i jej symboliki.

Naprawdę uważam, że warto świadomie przeżywać tradycje wielkanocne i zwyczaje, w które jesteśmy włączeni przez kulturę naszego regionu i kraju. Kulinarne dziedzictwo to także część naszej kultury.